Środowisko naturalne coraz częściej staje się kluczowym punktem odniesienia w planowaniu inwestycji budowlanych – nie tylko z perspektywy przepisów, ale też wymogów finansowania czy społecznych oczekiwań. Jednym z narzędzi, które zyskuje na znaczeniu w kontekście zrównoważonego rozwoju, jest zasada DNSH. Choć jej nazwa może brzmieć enigmatycznie, jej wpływ na sektor budownictwa jest konkretny i coraz bardziej odczuwalny.
Czytaj dalej – poniżej wyjaśniamy, jak działa ta zasada, skąd się wywodzi i w jaki sposób może wpłynąć na realizację projektów budowlanych.
DNSH – co to jest?
DNSH to skrót od angielskiego wyrażenia „Do No Significant Harm”, co w dosłownym tłumaczeniu oznacza „Nie czyń znaczącej szkody”. Jest to jedna z fundamentalnych zasad wprowadzonych przez Unię Europejską w ramach tzw. taksonomii, czyli systemu klasyfikacji zrównoważonych działań i inwestycji. Wprowadzenie strategii wiąże się bezpośrednio z realizacją celów Europejskiego Zielonego Ładu – unijnej strategii, której nadrzędnym celem jest osiągnięcie neutralności klimatycznej do 2050 roku. Aby jednak inwestycje rzeczywiście przyczyniły się do ochrony środowiska, konieczne było stworzenie jasnych reguł, które określą, co można uznać za działania „przyjazne dla klimatu i środowiska”.
Podstawowe założenia DNSH
Zasada ta, opiera się na sześciu kluczowych celach środowiskowych zdefiniowanych w taksonomii Unii Europejskiej. Każdy projekt czy inwestycja, aby spełniać kryteria zgodności z DNSH, musi nie tylko wspierać jeden z celów (np. ograniczać emisje CO₂), ale równocześnie nie może wyrządzać znaczącej szkody w żadnym z pozostałych obszarów. To podejście ma zapewnić kompleksowe, zrównoważone oddziaływanie na środowisko.
Sześć celów środowiskowych DNSH:
- Łagodzenie zmian klimatu
Projekty nie mogą przyczyniać się do zwiększenia emisji gazów cieplarnianych.
Przykład: modernizacja energetyczna budynku powinna faktycznie obniżać zużycie energii i emisję CO₂, a nie generować emisje w innej części procesu (np. przez użycie szkodliwych materiałów).
- Adaptacja do zmian klimatu
Działania muszą być odporne na skutki zmian klimatu, takie jak powodzie, susze czy fale upałów. Przykład: inwestycja w infrastrukturę powinna uwzględniać ryzyko klimatyczne i zapewniać długoterminową trwałość.
- Zrównoważone wykorzystywanie i ochrona zasobów wodnych i morskich
Projekty nie mogą zanieczyszczać wód ani przyczyniać się do nadmiernego zużycia zasobów wodnych. Przykład: zakład przemysłowy korzystający z wody w procesach produkcyjnych musi wdrożyć rozwiązania ograniczające jej pobór i zanieczyszczenia.
- Przejście na gospodarkę o obiegu zamkniętym
Wymóg promowania ponownego użycia, recyklingu i ograniczenia odpadów. Przykład: projekt budowlany powinien przewidywać wykorzystanie materiałów nadających się do recyklingu zamiast tworzenia trudnych do utylizacji odpadów.
- Zapobieganie i kontrola zanieczyszczeń
Projekty nie mogą zwiększać emisji szkodliwych substancji do powietrza, gleby czy wody. Przykład: inwestycja w transport powinna minimalizować emisje spalin, hałas i pyły.
- Ochrona i odbudowa bioróżnorodności oraz ekosystemów
Działania nie mogą prowadzić do degradacji ekosystemów czy utraty siedlisk naturalnych. Przykład: budowa farmy fotowoltaicznej powinna uwzględniać lokalną faunę i florę, np. poprzez odpowiedni dobór terenu, aby nie niszczyć obszarów cennych przyrodniczo.
W praktyce oznacza to, że nawet jeśli inwestycja wspiera jeden cel środowiskowy (np. energię odnawialną), musi być oceniona pod kątem wpływu na wszystkie sześć obszarów. Tylko wtedy można mówić o rzeczywistej zgodności z zasadą DNSH.
Dlaczego DNSH jest ważne?
Jednym z najważniejszych powodów, dla których DNSH ma tak duże znaczenie, jest fakt, że spełnienie tej zasady jest obowiązkowe przy ubieganiu się o wsparcie z wielu programów unijnych – m.in. z Krajowego Planu Odbudowy (KPO) czy funduszy strukturalnych. Brak pozytywnej oceny zgodności z DNSH oznacza automatyczne odrzucenie projektu, niezależnie od jego innych atutów. Jednocześnie sprawdza, czy dana inwestycja nie wyrządzi więcej szkód niż pożytku. Dzięki temu środki publiczne nie są wydawane na projekty, które co prawda poprawiają sytuację w jednym obszarze, ale jednocześnie negatywnie wpływają na inne elementy środowiska (np. redukują emisję, ale niszczą bioróżnorodność). W dobie kryzysu klimatycznego, degradacji ekosystemów i rosnącej presji na zasoby naturalne, DNSH staje się odpowiedzią na globalne wyzwania. To narzędzie, które pomaga wdrażać realne zmiany i wspierać transformację w kierunku zielonej gospodarki.